13 ago 2010

Entrevista a Byrian Miranda, Coordinadora de Programas de FIDER

Este é un resumo da entrevista realizada polos PCRs á coordinadora en Managua de FIDER Nicaragua (a nosa co-parte para o Proxecto de Fortalecemento das capacidades das comunidades da Microcunca do Río Sasle).



B: Byrian Miranda

M: María Mascuñana

R: Roberto Roget


M: ¿Qué es FIDER y cuáles son sus líneas de actuación?


B: FIDER es una Fundación de Investigación y Desarrollo Rural, trabajamos con proyectos, los donantes dan dinero para poder elaborar o ejecutar proyectos que ayuden al desarrollo rural. Estamos tratando de lograr no que sean millonarios nuestros productores o beneficiarios, sino que logren auto sostenibilidad a lo largo del tiempo, ayudándoles, enseñándoles técnicas para poder hacer un manejo más efectivo de los recursos con los que ellos cuentan. Esa es prácticamente la misión de FIDER, poder hacer que todos nuestros beneficiarios ganen con respecto a técnicas nuevas donde puedan ellos mejorar su calidad de vida, y también nosotros ganamos ayudándoles, de eso se trata, que ellos ganen, que nosotros ganemos, y poder presentarnos ante un donante informando que el dinero que ha invertido en Nicaragua ha sido muy bien ejecutado.


M: ¿Quién compone el personal técnico de la oficina de FIDER Managua y cuáles son sus funciones?


B: Tenemos dos contadores que están evaluando toda la parte de los presupuestos de proyectos que se llevan y cómo se están ejecutando. Las personas encargadas de cada uno de los proyectos, como en el caso de ESF-Galicia, mandan solicitudes para desembolso y ellos desde aquí llevan el control de los presupuestos, que tengan la cantidad adecuada en cada una, que no se presten de unas partidas a otras, para que lleven lo más transparente que se pueda, ellos están pendientes de los gastos que se aplican o no se aplican dentro del proyecto porque lo hacen apegado al TDR del contrato que se hizo con el donante. Una asistente contable que también hace funciones administrativas, y yo estoy a cargo de diferentes proyectos de crédito, y participando como apoyo en los demás proyectos que lo necesiten.


M: ¿Nos puede hablar de los proyectos que llevan a cabo desde FIDER Managua?


B: Acá, en FIDER Managua, no se lleva ningún proyecto, pero aquí se manejan toda la contabilidad de todos los proyectos. De vez en cuando. Cuando se ha estado saturado con algún proyecto se ha contado con el apoyo de un auxiliar contable que ayude a la persona que está haciendo algún presupuesto, y cuando se requiere auditoria externa que las entidades donantes soliciten, se saca toda la información que se lleva al día toda, ya que es de utilidad para los coordinadores de proyectos.


M: ¿Qué proyectos se llevan a cabo desde FIDER, a nivel general, en la actualidad?

B: Fider / ESF-Galicia, en Jinotega; Care Marena Pimchas La Laguna, Care Marena Pimchas Tomabu, A4n Mi Pan de CRS, Mi Cuenca de CRS y Swatch del BID más Coca-Cola, en Estelí; y los Proyectos de Créditos que están repartidos en Jinotega y Estelí.

M: Desde FIDER Managua, ¿cuáles son las principales dificultades que tienen en los proyectos?

B: Muchas veces, las zonas donde se va a ejecutar el proyecto, lo hacen por comunidades, entonces a veces no es fácil organizar a la comunidad, ya que no todos quieren pertenecer al proyecto que se ejecutara, entonces hay que tomarse el tiempo necesario para ayudarles a ordenar la comunidad y explicarles de que se trata el proyecto y eso retrasa el inicio del proyecto.
Otra cosa que se ha dado es que se hace el presupuesto un año antes, y muchas veces no se contemplan imprevistos o subidas de precios, hay devaluación del dólar, provocando que se hagan reuniones para que sea aprobado el cambio en el presupuesto.

R: En cuanto a los proyectos de crédito, ¿qué porcentaje de cumplimiento están teniendo los beneficiarios?


B: Con el movimiento "no pago" sólo el 15% está pagando; el promotor de Estelí le da el seguimiento al programa, los convence con la idea que les pueden volver a dar crédito una vez que el vigente sea cancelado.

En Jinotega es distinto. Las dos cuentas con el 100% de mora no se han podido recuperar, y se ha aplicado una nueva estrategia de incentivo por recuperación pero no ha funcionado.


M:¿Como valora la planificación, ejecución, gestión y seguimiento del proyecto de Jinotega?


B: En la parte de planificación siento que se atrasan un poco, y cuando hay un error lo revisan aquí y se corrige pero por lo demás son muy ordenados.

En la parte de ejecución estoy muy contenta con el equipo del proyecto, los técnicos están muy enfocados en su trabajo. Mandé una evaluación de competencias que me la hizo el señor Xavi, para que me valorara a los técnicos y me sentí muy satisfecha, obteniendo muy buenos resultados de parte del equipo técnico y también en la parte administrativa, está bien manejado el proyecto.


M: En cuanto al fortalecimiento institucional, ¿qué actividades contribuirían a mejorarlo?


B: Disponer de mejores condiciones tecnológicas, tener una página web de la institución que nos ayude a darnos a conocer ante posibles donantes, tener acceso a relaciones con otras entidades donantes, ejecutar más proyectos en distintas zonas de Nicaragua.


M: ¿Cómo considera que han sido las relaciones y la comunicación entre FIDER Managua y FIDER Jinotega?


B: Bastante buenas, excepto por la parte tecnológica, pero bastante buenas porque tenemos la comunicación telefónica, aunque ha fallado durante las últimas dos semanas debido a las lluvias. Para cualquier consulta llamamos e inmediatamente responden, incluso don Xavi de ESF nos responde cualquier consulta por teléfono y hemos llegado a tener teleconferencias con ellos para solucionar algún problemita que se ha suscitado, desacuerdo o gasto inesperado.

Me gusta el hecho de que don Xavi esté ahí supervisando todo el proceso. También me gusta que hayan venido ustedes (los PCRs) en sus diferentes momentos, porque se llevan la satisfacción y el conocimiento de que todo se está haciendo bien. Y nos dejan la sensación de que se está trabajando bien con la opinión favorable que expresan del proyecto. Logré hablar con Lorena (anterior PCR) y me explicó que le gustó mucho y lamentó no quedarse a las capacitaciones de género pues ella participó en la selección conmigo.

Y es que el proyecto ha sido muy bonito y ha dejado cosas muy buenas, tanto institucionales como en los beneficiarios.


R: ¿Cómo es la relación con la Administración Estatal, con el Gobierno?


B: No intervienen para nada en la administración y ejecución de los proyectos; sólo que las alcaldías muchas veces solicitan los permisos para intervenir en las zonas, pero se hacen las cosas de manera legal. Estamos exentos de impuestos por ser una ONG, pero estamos obligados a pagar todas las responsabilidades sociales.



M: ¿Están de alguna manera organizadas las fundaciones y similares que trabajan en el ámbito de la cooperación y desarrollo rural?


B: Deberíamos de estarlo pero no lo estamos, no tenemos esa gran relación, pues.

No hay ninguna coordinadora estatal ni nada parecido.

En la parte de microfinanzas sí, está ASOMIF, que es la sociedad de microfinancieras, pero nosotros no estamos ahí porque no estamos inscritos como una microfinanciera.

Damos crédito pero dentro de los proyectos que se ejecutan.


M: ¿Cuál cree que es la situación actual de la cooperación internacional en Nicaragua?


B: Siento que ha bajado, sí, hace poco estuve viendo al embajador de España aquí y él estaba mencionando donaciones que tiene con diferentes agencias y dice que a partir de diciembre ya está garantizado ese dinero, ¡qué bueno!, porque lo necesitamos.

Muchos países por medio de diferentes entidades están apoyando la parte agrícola del país, y con fundaciones invirtiendo en distintas actividades de índole social, agradezco la ayuda y espero que lo sigan haciendo porque Nicaragua lo necesita. Espero que la política del país no les reste interés de ayudar a Nicaragua.


M: Actividades de sensibilización ambiental que realiza FIDER. En el proyecto de Jinotega se realizaron cuñas radiales, afiches, Lorena realizó talleres con los niños... ¿Qué actividades creen que pueden funcionar mejor?


B: Bueno, si le enseñas a los niños ellos ya crecen con esa cultura, y llegan y le repiten a los papás y de esa manera el círculo de conocimiento crece. Me parece bien que se hagan talleres en los colegios y cualquier acción que mantenga el tema de cuido del ambiente en la mente de las personas hasta que se posicione la idea.


M: ¿Qué actuaciones se realizan en FIDER para incorporar la equidad de género?


B: Las actividades que se realizan en FIDER son capacitaciones y charlas. Los proyectos en si muchas veces incorporan la temática y la aplican, así como FIDER / ESF-Galicia.


M: ¿Qué resultados espera de las capacitaciones de género, en Managua, en Estelí y en Jinotega?


B: Yo espero que no haya ninguna clase de problema sexista en las oficinas y que no haya autoridad del hombre por sobre de la mujer, ya que es lo ideal; siempre hay mucho que aprender en esto. No hay nadie que sepa todo lo que hay que conocer de género. No hay que esperar que de la noche a la mañana se cambie algo que culturalmente está arraigado, pero poco a poco se pueden ir incorporando los cambios.


M: ¿Nos podría explicar su trayectoria en FIDER?


B: El primer contacto fue hace tres años y medio. Estuve observando cómo se llevaban los proyectos. Después elaboré un estudio de las personas implicadas a lo largo de seis meses. En base al resultado de esos estudios confeccioné la capacitación que di para tratar de cambiar todas las deficiencias que encontré en los seis meses, como una consultoría. A partir de ahí me retiro, aunque permanezco en contacto, escuchando cosas, incluso asistiendo a reuniones de forma voluntaria, y actualmente que regresé para hacerme cargo del Proyecto de Créditos y como apoyo a los demás proyectos.



10 ago 2010

E de repente foi Agosto. E lembrámonos de que tiñamos un blog ben lindo que actualizar de cando en vez, cuns siareiros e siareiras ansiosas por saber que é o que está a acontecer en Jinotega...

Resulta, pues, que ao final os PCRs conseguimos alongar un tempiño mais a nosa estadía na cidade das brumas, así que fixemos unha serie de cambios no cronograma para estar un pouco máis relaxados, pero ai!, comézase a notar que andamos carghadiñ@s de cousiñas por facer e acumúlasenos o choio, será que xa levamos o ritmo de vida nica? (si, oh! ese que di: si puede dejar para mañana lo que puede hacer hoy, déjelo pues!).

Facendo un breve resumo do feito ata hoxe...

O 16 de xullo foi a última das capacitacións de xénero en Sasle. Un final pasado por auga, no que perdimos o últimos bus, tivemos que pedir rail (autostop), e rematamos viaxando nun camión...
Como era de esperar, a ponte de San Gabriel estaba así...

Plan B: dar volta e ir por Asturias, que disque aquí tamén é patria querida, facendo un rodeo semellante a ir de Coruña a Santiago pasando antes por Ourense... O que non contábamos era atopar a estrada cortada pola caída dun poste de electricidade:

Afortunadamente, non tivemos que levar a cabo o plan C (buscar onde pasar a noite), o poste foi levantado e chegamos a Jinotega unhas cinco horas despois de sair de Sasle.

O 19 de xullo viaxamos en procesión ata Managua para ver que era iso do aniversario da revolución sandinista que cada ano organiza o Frente Sandinista de Liberación Nacional, goberno que na actualidade goberna en Nicaragua.



E ese mesmo luns aproveitamos para entrevistar á coordinadora de programas de FIDER Managua, Byran (ainda continuamos co resumen da entrevista para publicar no blog, podemos colgala completa, pero é que son como unhas catorce follas de transcrición...)


O venres 23 do mes pasado marchamos a Sasle a convivir con diferentes familias beneficiarias do proxecto durante dez días, sen dúbida a mellor experiencia que tivemos ata agora (en breves colgaremos as nosas respectivas vivencias con cada familia). A semana seguinte (ou a pasada) foi a semana fantástica das tortillas de papas en Jinotega. Onte cociñamos as últimas das sete que fixemos ao longo destes días, fixemos tortas de todos os colores e todos os sabores: con máis aceite, con menos aceite, con cebola e sen cebola, sen leite, con leite ou con crema de leita, con banano maduro, doradas, crudiñas, grandes, chicas, salgadas, non tan salgadas...

Bon, non todo é encher o bandullo, tamén recibimos a linda noticia de que podíamos prolongar a estancia ata o 21 de Setembro , reestructuramos un pouquiño o cronograma, participamos na xira de intercambio ás comunidades de La Naranja e Mancotal e puxémonos a preparar os obradoiros de hixiene e educación ambiental para as escolas de Sasle e Los Horcones. Algún PCR aínda anda perdido no mojón de Sasle, e en FIDER preguntámonos: que terá o mojón...?

Moitas cousas, pois, foron pasando estas últimas semanas, moitas vivencias, emocións e sentimentos que non collen nunha entrada, nin en dúas, nin en cen... Durante estes días imos tentar que vaian chegando, cando menos, uns anaquiños de Nicaragua a outros recunchos do planeta...

Proximamente, máis novas dende Jinotega!

15 jul 2010

Cronograma e pecerreadas varias



E por fin, o cronograma de actividades PCR! Tras varias modificacións, debido a que tivemos que cambiar a semana prevista da estancia nas comunidades, esta semana pechamos o definitivo (click na imaxen para ampliar!):



A semana do 23 ao 30 de Xullo teremos a estancia na comunidade de Sasle con dúas das familias beneficiairas, Roberto coa de Doña Bersabé e Maruxa coa de Don Bernardo.


Ademais, este luns mantivemos a primeira reunión vía Skype co grupo Agro de ESF (ainda que con algún poblemilla técnico) e deixamos marcada unha próxima reunión para o martes 28 de xullo. Compas de Agro, dúas cousas: primeiro, mercade un micro! e segunda, de seguido a evidencia de que os PCRs tamén sabemos vertebrar como ESF manda!

Ademáis de capacitacións, informes e cronogramas tamén tivemos tempo de bailar na disco máis sonada de Jinotega, xunto con Scarleth e Yesenia, ou cantar nun karaoke cancións que alá os nosos oídos nen serían capaces de soportar...



E como non todo é festa, tamén fixemos turismo

a fin de semana pasada subimos ao Cerro La Cruz con Don Carlos (escalada obrigada para todo PCR que pase por Jinotega)


que nos recompensou cunha sopa(za) nica de Doña Olivia

E esta fin de semana viaxamos a León, "ciudad de Locos y Poetas"

onde case morremos asfixiados camiño ás praias de Poneloya e Las Peñitas (nunca saberás o que pode dar de si un bus nica...)


pero logramos darnos un baño no Pacífico e escapar da euforia futbolística do mundial...

Por suposto, lembrámonos da xentiña de ESF!







14 jul 2010

Capacitacións de Xénero para FIDER e para as Comunidades

Non, non é o servizo militar nica, é a segunda parte do obradoiro de xénero para o persoal de FIDER no que, seguindo o ritmo do anterior, non faltaron dinámicas, debates e o bo humor.

Nesta segunda parte estivo enfocado na familia e nos roles de xénero que nela se desenvolven, así como nas relacións que se dan no traballo en grupo e no traballo en equipo e nas relacións humanas en xeral. Como valoración final destas dúas capacitacións de xénero ao persoal de FIDER, coincidimos en que foi moi positiva e un punto fundamental á hora de tentar incorporar o enfoque de xénero no seu quefacer diario, no ámbito laboral e no privado.

O xoves desa mesma semana, 7 de xullo, iniciábase en Los Horcones a primeira capacitación de xénero para as familias beneficiarias do proxecto.

Había un grande interese entre o persoal de FIDER e as capacitadoras externas, Carolina e Sandra, en que a asistencia fose ampla e sen recelos sobre a temática. Así que don Carlos e Roberto entregaron as invitacións casa por casa, animando ás parellas da nosa Microcunca.

Debido ás dificultades para poder viaxar ata a zona (non había motos para tantos "paquetes"), os PCRs fumos á capacitación do Comité da Microcunca de Sasle sobre a Lei Xeral de Medio Ambiente e Recursos Ambientais que impartiron don Silvio e don Reynaldo, e proveitamos así para coñecer ás persoas que forman dito Comité. De todas formas, tivemos algunhas dificultades durante a viaxe...

Non sabemos que lle pasou exactamente ao bus, pero afortunadamente logramos chegar a Sasle con tempo máis que suficiente, ata deu para unha sestiña pasada por auga...

O venres día 8, asistimos ao segundo obradoiro de sensibilización ás familias de Sasle e Los Horcones sobre a existencia da fenda de xénero e a necesidade da súa redución progresiva.

Sen deixar decaer o ambiente repasáronse as temáticas de : familia; autoestima; sexo, xénero e roles; e a comunicación. O debate comezou coa parábola "El Vuelo del Halcón":

As dinámicas de grupo leváronnos fóra da escola de Sasle por momentos:

A cousa animouse con algúns sociogramas, acendiuse coa descripción por xéneros e desmelenouse coa dinámica pictórica: as mulleres debuxarían un corpo masculino e viceversa:

A falta de dúas capacitacións de xénero, tamén en Sasle, levámonos un bo recordo destas 20 familias beneficiarias:

E todo baixo a atenta ollada dos técnicos de campo de FIDER:

6 jul 2010

Proxecto da Microcunca do Sasle. Fase II. Informe Maio 2010.

1. Avances e logros obtidos:

  • Realizáronse catro reunións de coodinación de actividades onde se priorizaron actividades como: Reunións con membros do comité da Microcunca nas comunidades de Sasle, entrega de esqueixes de malanga, capacitación a beneficiari@s do proxecto no tema de Manexo Integrado de Plagas, seguimentos dos viveiros de café, das cociñas melloradas, prantas florestais e frutais, vetiver, estado físico das porcas e porcos, supervisión da construcción de galeras para estes e elaboración do informa do mes de Abril.
  • Executouse unha cuña radial aludindo ao fortalecimento das capacidades dos comités de desenvolvemento comunal de Sasle e Los Horcones, á reducción da sobre-explotación do chan, disminuición da extracción de leña e concienciación do uso sostible dos recursos naturais.
  • Entregouse un afiche a vinte persoas beneficiarias da comunidade de Sasle.
  • Deuse seguimento nas cociñas melloradas, árbores frutais, forestais, vetiver en desenvolvemento en 50 fincas de beneficiarias/os do proxecto nas comunidades de Sasle e Los Horcones, así como a un total de 30 porcas e 4 porcos. En Sasle atópanse seis porcas de apoximadamente un mes de xestación que pertencen á productora Erica de los Ángeles García Navarrlo.
  • No caso dos viveiros de café existe actualmente unha xerminación do 95%
  • Capacitáronse a un total de 46 beneficiarias/os nos temas de Manexo Integrado de Plagas, Lei de Delitos Ambientais, Como presentar unha denuncia ante as autoridades competentes por danos ao medio ambiente e aos Recursos Naturais e Como elaborar Actas no libro de actas.
  • No momento da elaboración do informe, a porcentaxe de xerminación da malanga é moi alto (un 95%), o que indica que para o próximo ano os pequenos productores e productoras van dispor de bastante alimentación tanto para as familias como para as necesidades da finca.
  • Participación no Foro de Plans de Manexo de Finca celebrado o 13 de Maio de 2010.

2. Tarefas non planificadas pero executadas:

  • Percorrido polas comunidades de Sasle e Los Horcones co representate da Xunta de Galicia Xavier Otero, no cal se comprobou o avance do proxecto a través de visitas a diferentes persoas beneficiarias e conversas coas mesmas, considerando a visita do representante un éxito.

  • Supervisión da sembra de malanga a 12 persoas beneficiarias na comunidade de Sasle.

  • O viveiro de café do beneficiario Basilio Eliseo Méndez logrou unha xerminación do 100% e logrou reponer ao seu propio custe as sementes que non xerminaran. A beneficiaria María Mercedes González tamén logrou unha xerminación do 100%, destacando unha mellora moi positiva da actitude da beneficiaria en relación ao proxecto (o cal motiva moito bastante ao persoal técnico de FIDER).

3. Problemas e/ou limitacións atopadas.

  • Tívose que castrar ao chancho semental asignado á beneficiaria Erica de los Ángeles García Navarro ao non responder aos tratamentos de hormonas suministrados, pero este manifestou problemas para a súa recuperación. Suminístraselle un novo semental á beneficiaria.
  • En relación ás prantas frutais, o beneficiario Lorenzo Pineda non controlou a afectación por insectos o cal afectou a un total de 40 laranxeiros que están a punto de perderse a pesar das orientacións feitas polo técnico de campo. O mesmo productor tampouo realizou a sembra de valeriana nen sembrou o frijol canavalia.
  • A dúas beneficiarias e un beneficiario máis se lles orientou resembrar o vetiver e non o cumpriron ata a data da elaboración do informe.
  • A beneficiaria Azucena del Carmen Navarro non aceptou a última hora a malanga xustificando que ten problemas de roubo e afectación dos seus cultivos polos demás veciños. Repártese este material vexetativo entre sete beneficarios/as.