6 jun 2011
Hasta siempre, Nicaragua...
Alguna cosa más en este blog seguro que iremos colgando de actividades interesantes realizadas o para conocer mejor el país. Ha sido la "segunda estancia" de ISF Galicia en el paisito, que comenzó en 2006 y, como siempre, esto no es un adiós, es un hasta luego.
Los compañeros y compañeras de FIDER y La Cuculmeca, nuestros socios en esta andadura, quedan trabajando en la zona esperamos que por mucho tiempo aprovechando también estas lecciones aprendidas. Suyo ha sido el trabajo y los grandes logros conseguidos, y siempre seguiremos en contacto con ellos para denunciar problemas y sus causas y presionar desde Galicia en su resolución. Seguro que también habrá visitas a ver como va todo.
5 may 2011
Evaluación externa FASE 2 del programa en Sasle
18 abr 2011
Como construir un silo
20 feb 2011
Pechando a porta dun proxecto, abrindo a xanela dos recordos
Mais debeu ficar aló algo, esquecido, algo noso; unha desas cousas que non collen na maleta. Un anaquiño esfeiro que pesa máis que todos os informes finais que nos absorben estes días e demais papeis que ulen a despedida. Algo tan propio que nos fai tirar de lembranzas e resistir o paso do tempo e das fases.
Por iso se mantén acendida a luz neste blog, aínda que sexa alimentándose de recordos desesperados... e proximamente, alimentándose do froito que dea a semente que pousou o proxecto nas persoas do Programa de Coñecemento da Realidade, en forma de traballo de sensibilización no Norte.
Xa menos poeticamente, hoxe toca falar dun par de actividades que nos quedaran no tinteiro: os obradoiros informáticos nas oficinas de FIDER e os galiñeiros da Fase III nas comunidades.
Xornada de capacitacións en informática
Aló por setembro, na recta final do pasado inverno centroamericano, conseguiuse reunir a todo o persoal de oficina de FIDER en Jinotega e as dúas persoas de ESF Galicia no mesmo sitio e á mesma hora, non sen traballo.
A PCR Maruxa tiña preparada unha presentación sobre presentacións, con perdón da redundancia, do tipo Power Point, para o resto do equipo.
Silvio e Carlos non perdían ocasión para tomar anotacións mentres Yesenia, Reynaldo, Scarleth e Roberto procuraban non perder o fío. Aprendimos unha chea de consellos, e xa puxemos moitos en práctica, tanto nas capacitacións dos técnicos de FIDER como nas presentacións do grupo Agro de ESF.
Despois foi o turno do PCR Roberto e mais do persoal de oficina de FIDER, que comezaron unha formación participativa en creación e mantemento de blogues, de onde saiu o blog FIDER Jinotega. Aínda hoxe estamos en contacto para implementalo con novos proxectos no futuro.
...e noutra relaxada tarde jinotegana, Roberto aprendeu o pouco que sabe de Sistemas de Información Xeográfica (GIS) ao colarse nunhas improvisadas clases de Arc View do amigo Yader:
Reparto de material, deseño e execución do galiñeiro piloto
A elaboración de galiñeiros, coas súas posteriores capacitacións en cría de aves, foi a última actividade da Fase III na que chegaron participar as PCRs in situ.
Unha vez que don Reynaldo se tiña encargado da compra do material, chegara o momento de repartilo polas 80 casas beneficiarias, algo que prometía ser unha tarefa prolongada en varios días.
O repartidor transportaba o material dos galiñeiros,
e mais un par de bultos de ESF,
mentres os técnicos de FIDER se desprazaban en moto.
Entre as presas e a calor abafante, non sobraban mans á hora de descargar madeira e aramio.
Todo ía segundo o previsto até que o terreo, asulagado polas chuvias torrenciais de días anteriores, nos xogou unha mala pasada na finca de Mario José...
A tracción do vehículo non daba máis de si, e menos aínda a tracción humana que aportabamos empurrando desde a parte traseira, así que aínda bo foi que un par de bois ben dirixidos aportou a tracción animal que nos sacou da lameira desinteresadamente:
Esa xornada por Sasle rematou en El Mojón, onde ficariamos coa nosa familia adoptiva, despois de repartir as últimas unidades:
Ao día seguinte, tendo en conta que se ían executar un total de 80 galiñeiros, e coa intención de aproveitar o material da forma máis eficiente, don Silvio, don Carlos e Roberto desprazáronse á finca de don Félix Pedro, beneficiario do proxecto ademais de construtor contratado para este cometido:
Unha vez contabilizado o material dispoñible, e calculadas as dimensións do deseño escollido, Félix Pedro esmerouse en erguer o seu galiñeiro, que serviría de modelo para realizar todos os demais:
O día esmorecía, a obra collía forma, e a primeira galiña curiosa viña supervisar o seu futuro dormitorio:
22 dic 2010
CERRANDO EL 2010 EN CENTROAMÉRICA, 4.
Fueron dos semanas de trabajo, algo menos denso en reuniones que Honduras, pero teniendo que atender algunas cosillas también en España.
Hubo reuniones con el equipo de FIDER, en grupo y por separado, con incidencia especial en su búsqueda de financiación para que se ponga de manifiesto el fortalecimiento institucional.
Se fueron cerrando detalles técnicos de la FASE 3 (que acaba el 31 de diciembre), como los afiches popularizados para cada familia del plan de manejo de fincas, que elaborarán servicios técnicos externos (un técnico de gran experiencia y un diseñador), hablando con Yasodhara, la evaluadora de FASE 2 y 3 (se hará conjuntamente), que está iniciando el proceso y pidiendo información a FIDER (cuando esté el informe lo colgaremos aquí, como siempre). Además la experta en género, Carolina, está ya con el proceso de preparación y la semana del 10 se completarán los talleres de la FASE 3.
El martes 30 de noviembre se cerró la fase 2 con unos gastos que faltaban, aunque estaba ya acabada prácticamente desde agosto lo que es la parte técnica.
Se recopilaron fuentes de verificación en digital y en físico, fotos, los manuales formativos (que esperamos colgar pronto en la web), diseño metodológico de los talleres, informe de formación en equidad de género de las fases 2 y 3, listados de asistencia escaneados, actas de entrega de materiales (se seleccionaron 4 beneficiarios al azar y escaneó todo su expediente).
Hubo reuniones para dejar creada una red de intercambios y contactos, con nuestra primera coparte en esta etapa en Nicaragua, La Cuculmeca (con su Directora Ejecutiva y su responsable de Desarrollo Estratégico), tanto para incidencia en red en temas de agua (por ejemplo el Fondo de Agua) como para difusión de propuestas de proyectos en Galicia y aprender de su proceso de Planificación Estratégica y reorganización que hace poco finalizó y están comenzando a implementar, con José Luis Gómez, beneficiario del proyecto y Cacique Mayor de la Comunidad Indígena de Jinotega (aquí podeis ver la entrevista)
Con los compañeros de ISF ApD se compartieron valoraciones sobre la evaluación intermedia del programa, debilidades, posibles productos estrella (software, experiencia del distrito de riego, plan de fortalecimiento de junta de agua con enfoque de género, etc.). Se les invitó al foro de OT de marzo en Honduras (porque ellos pueden presentar su experiencia en Nicaragua, y también trabajar en la integración del trabajo con planes de manejo de finca con la OT, como también se pretende en el proyecto de CODDEFFAGOLF -Agro). Hablamos también de poner a partir de mediados de 2011 el primer foro de intercambio de experiencias (hay que valorar si puede ser un buen momento hacerlo en Nica, que están en período electoral, para llamar la atención del tema de agua, juntas de agua y descentralización). También se habló del enfoque de género, que en Honduras parece que es donde más se ha trabajado (y tampoco es que se haya trabajado mucho...), y desde Nica quieren tirar mucho más de ese tema institucionalmente, ¡¡¡¡les deseamos suerte!!!!.
El viernes 3 hubo algo muy esperado, y fue la visita a las comunidades, en este caso a Los Horcones aprovechando la formación en manejo de aves. Las fotos hablan por sí solas.
El martes 7 de diciembre se hizo la reunión en Managua con FIDER-Managua con Byrian (directora de programas) e Ismael (contador jefe) para dejar establecidas las relaciones institucionales de apoyo en red incidencia y técnico para formulaciones que quieran una inspección externa, así como trasladar la felicitación institucional desde el grupo de Desarrollo Rural en especial y también de todo ESF por el gran trabajo en este programa.
Con Antonio, contador del proyecto Sasle en Managua, se recopilaron facturas y se coordinó el cierre FIDER 2 e informe definitivo (ver cambios del informe que ellos entregan en el modelo que yo manejo), y con FIDER 3 nuevo modelo informe (que incluyan gastos bancarios en el listado) que tendrán que mandar en enero, aportes FIDER 2 y FIDER 3 (también son necesarias facturas en algunos casos).
PROPUESTAS
Hay que hacer talleres de conocimiento mútuo con las copartes (TpDH, voluntariado, incidencia y redes)
También hay que hacer un taller explicando los procedimientos de justificación y su por qué, y los pasos y eslabones de la “cadena de confianza” (población galicia, impuestos, intervención económica, área de cooperación, ESF Galicia voluntarios sede, ESF Galicia internacional, coparte, población beneficiaria).
Es importante valorar como criterio específico de trabajo con un socio el de “economía responsable” en materiales locales y el cumplimiento de los derechos de trabajadores (con FIDER se hizo al pasar a los técnicos a plantilla), así como que el socio trabaje temas de incidencia y tenga hasta cierto punto independencia o cierta descentralización si es que cuenta con oficinas centrales. Es posiblemente lo que más encaja con el tipo de trabajo de ESF, pero esto se seguirá puliendo.
Así que aquí está acabando la aventura Nicaragüense en esta etapa 2007-2010. Y como siempre, no es un adiós, es un hasta luego...
Otros enlaces relacionados:
- Cerrando el 2010 en Centroamérica, 1
- Cerrando el 2010 en Centroamérica, 2
- Cerrando el 2010 en Centroamérica, 3
20 dic 2010
Conociendo a La Comunidad Indígena de Jinotega
- incidencia política y denuncia internacional de abusos amparados por la Declaración de los Derechos Indígenas y la OIT (ley 517 de HIDROGESA que le dan mucha más importancia al municipio a pesar de que la tierra es de la Comunidad), tirar de la ley indígena que hace 5 años habían empezado a elaborar los 23 pueblos del Pacífico y que no se aprobó porque muchos diputados tenían tierras dentro de los límites de la Comunidad Indígena y no querían pagar canon de arriendo.
- la actualización del censo
- completado de la restauración de mojones en Pantasma
- talleres de recuperación de conocimiento ancestral y espiritualidad para los más jóvenes de la comunidad, con una instalación específica para ello
- acondicionamiento de la zona del Cerro Yucapuca (antiguo lugar de culto) para actividades tradicionales y visualización y difusión de su cultura.
- difusión a través de medios digitales y web (están trabajando en ello).
http://www.rel-uita.org/agricultura/ambiente/agua/con_andres_granados.htm
http://www.fondoindigena.org/notiteca_nota.shtml?x=16283
http://m.laprensa.com.ni/nacionales/22835
http://www.google.com.ni/url?q=http://www.iadb.org/Research/legislacionindigena/leyn/docs/Nica-Nica-Acuerdo-Ejecutivo-404-45-Plan-Arbitrio-Jinotega-.doc&sa=U&ei=tQ34TOz-M4Gdlgf4qIiOAg&ved=0CBgQFjAE&usg=AFQjCNHup3GHpZOQr48BoP-tpQO2c9yH3w
http://www.manfut.org/jinotega/1800.html
http://books.google.com.ni/books?id=3RNsxr6VrHgC&pg=PA26&lpg=PA26&dq=%22comunidad+indigena+de+jinotega%22&source=bl&ots=MCnLutOLfv&sig=hInnP9B99FJHr7xeRC-UAOUXF8c&hl=es#v=onepage&q&f=false
http://www.historia.fcs.ucr.ac.cr/articulos/2008/especial2008/articulos/11-Memoria/138.pdf
http://www.envio.org.ni/articulo/746
30 nov 2010
Capacitación sobre uso racional de auga
'Uso racional del agua'; esta foi a última capacitación na que Maruxa e Roberto puideron acompañar os técnicos de FIDER Jinotega. Nesta ocasión vimos todo o procedemento que seguen don Carlos e don Silvio antes de facer a súa lección maxistral: recopilar información sobre o tema, redactar as guías para entregar ás familias beneficiarias, preparar os papelóns que serán empregados como apoio gráfico durante o obradoiro...
Unha vez todo estivo planificado e ensaiado, collemos moto rumbo a Sasle e Los Horcones. A min tocoume facer de axudante de don Silvio na escola de Sasle, e alí estreamos un novo formulario que fará posible un mellor seguimento dos indicadores de xénero.
Coa habitual boa asistencia de beneficiarias e beneficiarios, e nun agradábel ambiente familiar, comezamos a capacitación. Definición, recursos, usos e ciclo da auga, e detalles como que só resta un 6% de cobertura forestal na cunca de Apanás, serviron como introdución para entrar en materia. Falouse sobre a presión exercida sobre a cantidade e calidade dos recursos hídricos de Nicaragua, e sobre a cota de consumo de auga por persoa e día. Comentáronse exemplos como o de Chigüite, que consume menos auga ca Sasle malia que ten máis poboación, debido a que empregan medidores. Tamén xurdiron consellos coma o de situar as letrinas a máis de 20 metros das fontes de auga.
Xa no ámbito da saúde, tratáronse o transporte e almacenamento de auga, as enfermidades transmitidas pola mala calidade da auga e os métodos de potabilización (fundamentalmente cloración e desinfección solar).
En termos máis estritamente agrónomos, e partindo de que a agricultura é a actividade humana que consume máis auga (incluso desperdiciando en regadío un 92%), enumeráronse métodos de conservación de auga (cobertura agroforestal, leguminosas, barreiras, mulch), tipos (goteo con bambú) e claves para mellorar o rego.
Na parte final da xornada, intercambiamos impresións sobre canto consumimos de auga e por que. Don Silvio buscou facer sensibilización sobre este tema con exemplos e imaxes. Finalmente recordou a importancia de optar pola instalación dos medidores (na actualidade, as familias de Sasle pagan 15 pesos ao mes, independentemente do que consuman) e aquí comezou un animado debate entre detractores e suscriptores da idea.
7 oct 2010
Entrevista á beneficiaria dona Betzabeth Navarro
3 oct 2010
Entrevista ao beneficiario don Bernardo Zeledón.
¿Cómo ha evolucionado la finca desde inicios del proyecto a la actualidad?
Está evolucionando bien, sí.
¿Qué mejoras tuvo?
Tuvo mejoras porque en primer lugar sembré cuarenta árboles de naranja, eso yo no lo tenía. Y después yo le fui poniendo veinte, después sembré el café. Ahora están las dos plantas que son benéficas para mí en la producción que ellos me van a dar, la naranja y el café.
Ingrid, neta de don Bernardo, e o veciño Cristopher, regando unhas das laranxeiras.
¿Y qué problemas encontró hasta ahora?
Bueno, gracias a Dios los he ido solucionando yo con mi trabajo y algún “moso” que he puesto y bueno, y se sigue pues, las dificultades siempre existen para el momento de hacer las cosas, pero con esfuerzo hay que hacerlas.
¿Cuáles han sido esas dificultades?
Las cercas todavían me hacen falta porque pienso componer mejor y entonces fumigarlas, “foliarlas” eso lo he hecho yo personalmente. Con los cultivos al principio me estuvieron dando gusanitos, mosquitos, como la mosca blanca, pero eso con la fumiga lo fuimos eliminando. Yo con la chancha hasta la vez no he tenido problema porque sólo tengo que estar cuidándola tres veces al día, dándole un poquito de libertad para que ella ande por ahí y la vuelvo a ir a dejar a su galera.
¿De qué productos ha sido beneficiaria su familia en este proyecto?
Las naranjas, el café, tengo la malanga, tengo el vetiver, el sacate, la galera de la cerdita, la cerdita, los silos, una regadorcita para el café, y ahora este nuevo, el gallinero.
Galiñeiro construído dentro da Fase III.
¿Qué puede decir del trabajo de los técnicos?
Ellos se han portado bien, especialmente este muchacho que está con nosotros, que nos vigila (don Silvio), es lo último, él es un hombre decente, pacífico, el bien se ha coordinado con nosotros.
¿Cómo es su relación con el resto de beneficiari@s?
Bastante bien, no tenemos ningún problema dentro del proyecto.
Críticas al proyecto o aspectos que le gustaría mejorar.
Yo no pediría nada, tal vez... porque yo siento que en realidad nos han hecho muchas cosas buenas... Pero a mí me molesta bastante esa entrada de ahí [entrada de la finca], porque tendría que componerla, por el lodo, y ahí yo necesitaría una ayudita con esa entrada.
¿Se ve capaz de continuar con el manejo de la finca sin el personal técnico del proyecto?
Tengo que hacerlo, no puedo echarme atrás porque perder todo lo trabajado para mí sería malo, sería como echar sal a la corriente...
O "viverito" de café.
¿Y cree que las capacitaciones que recibió le han ayudado y le van a ayudar a continuar con el desarrollo de su finca de forma autónoma?
Sí, porque yo estoy recordando todas las cosas que nos han dado, las charlas, tuvimos charlas hasta de como se debe manejar la familia (género), de cómo debe estar la familia unida, y entonces todo eso a mí me tiene que servir.
¿Cree que el resto de la comunidad beneficiaria sería capaz de seguir adelante con sus fincas sin el proyecto?
Sí, porque como le digo yo, echar una cosa a perder que ya está lograda... seríamos los más tontos y los más... porque ¿quién quiere la salud si no es el enfermo?, dice el refrán! Entonces, en eso estamos.
A malanga.
¿Qué opina de la posibilidad de asociarse las familias beneficiarias una vez finalizado el proyecto, por ejemplo formando una cooperativa?
Sí sería bueno porque allí ya se darían créditos tal vez, a lo largo del proceso, tiene ventajas. Para hacer esto sería necesario que nos dieran unas charlas y comprometermos a ser más sinceros el uno con el otro, que no exista envidia y que trabajemos todos unidos, porque la unión hace la fuerza, entonces nosotros unidos seríamos como las golondrinas que dicen que una sóla no hace verano.
Pero sería bueno darle charlas a la gente de qué es una cooperativa, de como hacerse socio de una cooperativa, de que hay que estar cumpliendo con las reuniones, de que hay que estar allí, y aplicar las charlas...
¿Usted estaría dispuesto a emprender un proyecto así?
Bueno, siendo algo beneficioso para nosotros hay que hacerlo!
¿Qué le ha parecido la realizacion de capacitaciones de género?
Muy bien, porque como le estaba hablando yo, la unión de la familia, el respeto que hay que tener el uno con los otros, tanto con sus hijos como con sus padres, unidos, que tal vez tengan una dificultad pero se puede vencer con la ayuda del otro, y si no estamos unidos nada ser haría ahí. Las vi necesarias, sí.
A familia Zeledón Lumbi.